^Do góry

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Etiam pharetra, tellus sit amet congue vulputate, nisi erat iaculis nibh, vitae feugiat sapien ante eget mauris. Aenean sollicitudin imperdiet arcu, vitae dignissim est posuere id Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Etiam pharetra, tellus sit amet congue vulputate, nisi erat iaculis nibh, vitae feugiat sapien ante eget mauris. Aenean sollicitudin imperdiet arcu, vitae dignissim est posuere


Paterek
Nieoficjalna Strona Internetowa
zdzislaw.sell@paterek.info.pl

PAterek

Partnerzy

nakło

Historia do końca XIX wieku

Ocena użytkowników:  / 0
SłabyŚwietny 

Najstarsze informacje o Paterku.

            Według mieszkańców nazwa wywodzi się od czyjegoś nazwiska, co z kolei może wiązać się ze słowem pochodzenia łacińskiego - „pater” - ojciec. Nie zgadzam się z tym całkowicie. Bardzo prawdopodobne, że nazwa miasta ma dużo wspólnego ze słowem „pater”, ale oznaczającego ojcowiznę, a nie nazwisko. Lasy paterkowskie zostały nadane mieszkańcom na użytkowanie przez Władysława Łokietka w 1299 roku. Paterek od zarania dziejów był więc ojcowizną mieszkańców Nakła         

               Na terenie Paterka istniała osada wczesnośredniowieczna. Stwierdzono to na podstawie licznych znalezisk kamiennych1(Raport o stanie miasta i gminy, Nakło nad Notecią 2000). W czasie nadania praw miejskich Nakłu został określony zasięg miasta. Terytorium, na którym w tej chwili rozciąga się wieś zostało zaliczone do miasta. Podczas potopu szwedzkiego miasto zostało kompletnie zniszczone. Miejscowa ludność kryła się w tych czasach między innymi w lasach paterkowskich. W tym też czasie las został bez właściciela. Po wojnie ze Skandynawami las został oddany pod opiekę i zarząd starosty. Miasto powoli odbudowano i po pewnym czasie zaczęto zasiedlać Paterek. Na początku, po lewej stronie Noteci mieszkali tylko ratajowie i komornicy, którym wydzierżawiono kilka mórg ziemi. Warunkiem było płacenie podatków poradlnych i podymnych na rzecz miasta. Z czasem Paterek miejski rozrastał się tak, że po pewnym czasie osadzono tam sołtysa, który pilnował porządku i zbierał podatki.

Paterek pod panowaniem pruskim.

W 1772 roku podczas pierwszego rozbioru Paterek wraz z Nakłem dostały się pod

 rządy Pruskie. Zaborcy zmienili nazwę na Steinburg. Pruski władca od razu zaczął prężnie zarządzać nową dzielnicą. Fryderyk II Wielki chcąc połączyć Odrę i Wisłę szybko zabrał się do budowy kanału. Rozpoczął zaciąganie osadników z Prus. Część z nich ulokował w nowej osadzie Bruckenkopf2( Relacje mieszkańców zawarte w Kronice parafii pod wezwaniem Matki Boskiej Bolesnej w Paterku zebrane przez księdza Klimackiego). W ten sposób powstała druga część Paterka, dziś przez mieszkańców nazywana „drugim Paterkiem”. W Steinburgu początkowo osadzano przestępców, pod nadzorem pruskiej policji i nadzorców. Później osiedlali się także zwyczajni ludzie, szukający pracy. Bardzo ważne miejsce w historii Paterka zajmuje konflikt mieszczan nakielskich z władzami polskimi o lasy paterkowskie. Proces zakończył się przegraną w 1778 roku. Konflikt na pewien czas ucichł i dopiero w 1857 roku mieszczanie podbudowani wygraną w procesie sądowym proboszcza nakielskiego, rozpoczęli proces od nowa. Swoje prawa do lasu próbowali udowodnić na podstawie przywilejów:

ñ     Władysława Łokietka z 1299 roku, w którym wydał polecenie rozbudowy grodu Piotrowi z Dusden. nadał także pół mili lasu na użytek mieszczan;

ñ     Zygmunta I Starego z 1520 roku, które potwierdziło istniejące prawa do lasu;

ñ     Jana III Sobieskiego, które rozszerzyły przywileje miasta;

ñ     Augusta II, które były ich kolejnym potwierdzeniem.

Proces na nieszczęście nakielan zakończył się przegraną. Dzięki temu Paterek włączono do dóbr królewskich. Niedługo po procesie powstał konflikt między mieszkańcami Steinberga, a władzami miasta o płacenie podatków. Paterczanie wnieśli prośbę do Poznania o utworzenie gminy wiejskiej i odłączenie jej od miasta. Mieszkańcy argumentowali to tym, że już od roku 1854 wybierają sołtysa i ławników, którzy byli zatwierdzani przez landrafa. Postulat odrzucono, ale kiedy kierownictwo rejencji bydgoskiej poprosiło władze Nakła o ustosunkowanie się  do problemu, nakielanie wyrzekli się praw do podatków ze wsi. W ten sposób powstała osobna gmina wiejska. Po roku 1880 na terenie dzisiejszego Paterka istniały dwie gminy: Bruckenkopf oraz Steinburg. Właśnie w tym miejscu chciałbym przytoczyć statystykę pruską dotyczącą wielkości wsi. W pierwszej mieszkało 856 mieszkańców, natomiast w drugiej 197. W większości byli to ludzie narodowości niemieckiej4 (H. Trybuszewski, „Poprawki do historii”, Nakło nad Notecią 1999, str. 58-59).

Copyrigcht © 2013 Nieoficjalna Strona Internetowa